ابوذر سیفی کلستان

۶ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «پروژه هزاره» ثبت شده است

روش های مشارکتی (روش گاری)

روش های مشارکتی (روش گاری)

مرجع روش شناسی آینده پژوهی، جلد سوم، فصل بیست و سوم، روش های مشارکتی، روش گاری، ص 894؛ جروم سی. گلن، تئودور جی. گوردون؛ مترجم و ویراستار ابوذر سیفی کلستان


Charrette واژه‌ای فرانسوی به معنای «ارابه یا گاری کوچک» است. تاریخچهی استفاده از این گاری کوچک، به قرن 19 و توسط دانشجویان هنر و معماری برای انجام کارهای هنری‌شان در مسیر دانشگاه‌شان در پاریس، بازمیگردد. همانند دانش‌جویانی امروزی، آنها به زمان ضرب‌العجل یا پایان مهلت زمانی تعیین شده نمی‌رسیدند، بلکه برای اتمام طرحهایشان فقط کافی بود به درون گاری بپرند؟!. در واقع این دانشجویان همینطور که در راه دانشگاه از مناطق مختلف و از کنار مردم، کشاورزان، مهمانخانهدارها و بالاخره هر کسی دیگری  عبور می‌کردند، پیشنهاداتی برای بهتر شدن کارشان دریافت می‌کردند – مثلاً، «کمی قرمز بیشتر به اینجا بزن، اینجا را سبز کم رنگ بزن».

از اینرو، اثر نهایی یک «طراحی بر روی گاری» با مداخلهی نظر عمومی در برابر موعد محدود بود. از آن پس، معماران از این اصل یا قاعده برای دخالت دادن مشتری‌ها در طراحی استفاده می‌کردند.

بعدها در دهه‌ی 60، برنامه‌ریزان و مدیران شهری و آموزشی در آمریکا  در یک شرایط ضد و نقیض بین دفتر شهردار و افکار عمومی، خود را اسیرمی‌دیدند، آن‌ها را در گاری‌ها (جلسات ذینفعان) گرد هم می‌آوردند تا درباره‌ی آینده تصمیم بگیرند.

نمودار روش مشارکتیِ گاری

Charrette

نمودار روش گاری

اولین فرآیند مشارکتی بویژه برای کارهای بلند مدت آینده توسط باربارا هوبارد و جان وایت‌ساید در دسامبر سال 1971 در ایالات متحده طراحی شد.

روش گاری، فرآیندی شدیداً متمرکز است که بصورت رو در رو اجرا می‌شود و تاحدّی با دقت طراحی شده است که بتواند مردم را از لایه‌های مختلف جامعه، در مدت زمان کوتاهی به یک اجماع نظر برساند. برنامه‌ریزی‌ پیش- روش گاری (برنامه‌ریزی‌ پیش از اجرای روش گاری)، مشکل یا مساله‌ی اصلی را به اجزای تشکیل دهندهاش، می‌شکند. این اجزاء به گروه‌هایی تبدیل می‌شوند که به صورت دوره‌ای به کل، گزارش می‌دهند. بازخورد از کل، مبتنی بر این گزارش‌های گروهی، در جلسات و دورهای بعدی بحث و گفتگوهای گروهی، مورد توجه و تامل قرار می‌گیرد. این توالی، آنقدر تکرار می‌شود تا پایان موعد مقرر، اجماع نظر عام برای یک گزارش از سمت کل، برای هر آن‌کسی که - رسانه‌ها، مقامات دولتی یا جمعیت زیادی- پای‌شان تا مرحله‌ی نهایی کشیده شده است، از طریق پوشش رسانه‌ای فرآیند، حاصل شود. گاری‌ها می‌توانند اندازه‌های متفاوتی، از 50 تا 1000 نفر و بازه‌ی زمانی متفاوت از یک روز تا دو هفته را داشته باشند. 



۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

فرآیند کامل برنامه ریزی مبتنی بر سناریو، مارک گیگت و میشل گودت

مرجع روش شناسی آینده پژوهی، جلد سوم، فصل 20، جعبه ابزار سناریو نگاری،                                                                        جروم سی. گلن، تئودور جی. گوردون        مترجم: ابوذر سیفی کلستان                                                                                                                          

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

طراحی سناریو؛ پیوند بین آینده و راهبرد

طراحی سناریو؛ پیوند بین آینده و راهبرد

نویسندگان

ماتس لیندگرن

هانس باندهولد

تهران : مرکز آینده پژوهی علوم و فناوری دفاعی٬ موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی‏‫ ، ۱۳۹۰.‬

Scenario Planning
The link between future and strategy
Mats Lindgren
Hans Bandhold

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
روش چرخ آینده پژوهی

روش چرخ آینده پژوهی

مرجع روش شناسی آینده پژوهی، جلد اوّل، فصل ششم، صفحه 165؛ جروم سی. گلن - تئودور جی. گوردون؛ مترجم ابوذر سیفی کلستان

چرخ آینده‌پژوهی روشی برای شناسایی و معرفی پیامدهای اولیه، ثانویه و ثالث گرایشات، رخدادها، مسائل آشکار و تصمیمات احتمالی آینده می‌باشد. این روش در سال 1971 توسط جروم سی. گلن و سپس دانشجویی در دانشگاه تحصیلات تکمیلی آنتیاش که اکنون دانشگاه نیوانگلند نامیده می‌شود، ابداع شد. این روش با کارگاههای توسعه‌ی برنامه‌ی درسی آینده‌پژوهی که توسط برنامه‌ی مطالعات آینده‌پژوهی دانشکده‌ی آموزش در دانشگاه ماساچوست در اوایل دهه‌ی 1970 میلادی ارائه گردید، گسترش یافت(1) و مدت کمی پس از آن توسط مربیان و مشاوران حوزه‌ی آینده‌پژوهی به‌عنوان روشی برای حضور شرکت‌کنندگان فوق‌الذکر در برنامه‌های اندیشیدن به پیامدهای آینده و نیز برای تصمیم‌گیران جهت وارد کردن داده‌های ورودیشان در فرآیند تحلیل سیاست و پیش‌نگری‌هایشان، رواج یافت. این روش برای اولین بار در بهار 1972 وارد آثار و ادبیات این حوزه شد(2). تغییرات بعدی در روش چرخ آینده‌پژوهی تحت عناوین چرخ پیادهسازی[1]، چرخ تاثیر[2]، نقشه‌ی ذهن و شبکهسازی[3] نامیده شدند. گرچه چرخ آینده‌پژوهی شیوه‌ای آسان است که تنها مستلزم یک برگ کاغذ سفید، یک خودکار و یک یا چند ذهن خلاق است، ولی درعین‌حال روشی بی‌نهایت قوی در خصوص بررسی آینده می‌باشد. 

چرخ آینده پژوهی

[1] Implementation Wheel

[2] Impact Wheel

[3] Mind Mapping, and Webbing

 

 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

آینده پژوهی چیست؟

احتمالا شما هم عادت ندارید واژه ی آینده را بصورت جمع - آینده ها - بکار ببرید! وقتی آینده را محتوم، یکتا و منفرد تلقی کنیم، آینده برای ما تنها یک نمود و تصویر خواهد داشت، یا آینده ی روشن یا به هر حال تاریک ... اما بواقع پرداختن به مفهوم آینده چطور ممکن است؟ آینده هنوز اتفاق نیفتاده است تا بتوانیم با مقیاس و ابزار آن را بسنجیم، اندازه گیری کنیم و ... پس چطور می توانیم آینده و پدیده های مربوط به آینده را مورد مطالعه قرار دهیم؟ از سوی دیگر با وجود عدم قطعیت و ابهام موجود در آینده، خودبخود پژوهش پیرامون آینده و آینده اندیشی امری بی اساس به نظر می رسد؟

از سوی دیگر در باور و نگاه عموم مردم، آینده نگری مترادف است با فال گیری، پیش بینی، رمالی و پیش گویی!!! لذا هدف از آینده پژوهی چیست؟ آیا آینده پژوهی هم مانند روش های خرافه گرایانه قصد پیش بینی و پیش گویی دارد؟

آینده پژوهی با سابقه ی بیش از نیم قرن، امروزه به عنوان یک علم مطرح است که می خواهد با تکیه بر روش های علمی به این مهم بپردازد. وقتی از نگاه آینده پژوهانه به آینده می اندیشید دیگر آینده فقط آینده نیست، شما با آینده های چندگانه و البته مفاهیم و تعاریف متعددی از آینده روبرو هستید. آینده ی ممکن، آینده ی محتمل، آینده باورپذیر، آینده مطلوب و ... عباراتی هستند که ما را در مطالعه ی آینده کمک می کنند. اگر چه آِینده پژوهی با معرفی روش هایی نظیر پایش محیطی، مطالعه ی روند و نظایر این روش ها به شما قابلیت پیش بینی می دهد اما مطلقا هدف از آینده پژوهی پیش بینی و پیش گویی نیست... شما با داشتن پیش بینی هایی از آینده تنها در موضع انفعال قرار دارید! چرا که پیش بینی یعنی خبر از اتفاقاتی که خواه نا خواه برای شما رقم خواهد خورد و این بسیار خطرناک و نامطلوب است... اما آنچه آینده پژوهی به شما عرضه می دارد چیزی فراتر از این معناست؛ و آن "ساختن آینده" است.


شاید در اولین برخورد با عبارت آینده پژوهی یا آینده نگاری، به یاد فالگیرها و پیش گوهایی بیفتید که با ابزارهای جادوگری رخدادهای آینده را پیش بینی می کنند، و یا از مطالعات آینده چنین تصوری در ذهن شما وجود داشته باشد.

اما به واقع چنین نیست! برای بحث در این خصوص اجازه دهید سوالی از شما بپرسم: تصور می کنیم قصد رفتن به یک گردش تفریحی در یک پارک جنگلی را دارید و برای گذراندن یک روز مفرح و شاد و البته به یادماندنی کلی برنامه ریزی کرده اید! با خانواده از منزل حرکت می کنید و به پارک جنگلی مورد نظر می رسید...، ناگهان در کمال تعجب متوجه ابرهای تیره در آسمان می شوید و اولین قطرات باران بر گونه ی شما می نشیند؟ در اینصورت به احتمال بالا با کلی گله و شکایت از آسمان و زمین، چاره ای ندارید جزء اینکه به منزل برگردید و چون احتمالا آمادگی مواجه شدن با یک هوای بارانی را نداشته اید بالکل قید پیک نیک در پارک جنگلی را می زنید! ولی اگر به گزارش هواشناسی شب گذشته کمی بیشتر اهمیت داده بودید و از وضعیت هوای امروز اطلاعات دقیقی کسب می کردید، بی تردید برای تفریح امروزتان برنامه ی متناسبی را تدارک می دید؟ مثلا به جای بازدید از یک پارک جنگلی، تدارک بازدید از یک موزه ی ملی را می دیدید یا برای رفتن به سینما و دیدن فیلم محبوبتان بصورت اینترنتی بلیط خریداری می کردید؟ و مقصد تفریح تان را تغییر می دادید! و و و... این مثال یکی از رخدادهای معمولی است که احتمالا به نوعی هر یک از ما تجربه کرده ایم، و بارزترین مشخصه ی آن غافلگیری و مواجهه با شرایطی ناخواسته است ...

مثال پیک نیک مثال جالبی است که عموما خودم برای تاکید بر اهمیت آینده نگری و آینده پژوهی از آن استفاده می کنم...

چه در سطح سازمانی و چه در سطح زندگی فردی و شخصی تصمیم گیری آگاهانه مبتنی بر یک نگاه وسیع  رو به جلو، موجب اجتناب از مواجهه با بحران ها و خسارت های مترتب بر آن خواهد شد و این حداقل فایده ی متصور برای آینده نگری است.

سازمان ها امروزه در فضای رقابت پرشتاب جهانی با چنین شرایطی سروکار دارند، چنانچه آینده نگری بعنوان یک ضرورت نادیده گرفته شود، آثار و پیامدهای این بی توجهی به قطع یقین دامن شرکت یا کسب و کار را گرفته و با بروز بحران حیات سازمان را تهدید خواهد کرد. سازمان ها امروزه برای بقاء خود ناگزیر هستند تا با آینده نگری و پیش بینی وقایع و رخدادهای پیش رو خود را برای خیزش ها و یا دور زدن گرداب ها آماده کنند و بطور خوش بینانه از فرصت های پیش رو نهایت بهره را ببرند. 

این مثال بسیار ساده نمونه ای سطحی از رویدادهای پیچیده ای بود که در فضاهای اجتماعی، زیستی، سازمانی و ... سراغ دارید. در حقیقت آینده پژوهی از روش های نظام مندی بهره می گیرد تا بتواند مدیران را در تصمیم گیری برای آینده های ممکن و محتمل هدایت کند و برای سازمان ها مزیت رقابتی و فرصت های جدید خلق کند.

در این وبسایت شما ضمن آشنایی با مفاهیم آینده پژوهی، با سازمان ها و نهادهای فعال بین المللی و ملی و چهره های فعال این حوزه آشنا می شوید. نکته ی بارز و قابل توجه در این تارنما معرفی روش های آینده پژوهی است که خواننده را در مسیر پژوهش آینده گرا قرار می دهد.


۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰
کتاب پنج جلدی  مرجع روش شناسی آینده پژوهی

کتاب پنج جلدی مرجع روش شناسی آینده پژوهی


کتاب مرجع روش شناسی آینده پژوهی (نسخه ی سوّم) که توسط مجموعه ی پروژه ی هزاره مشتمل بر 39 روش در سال 2009 منتشر شده است، با اخذ مجوز از نگارندگان این اثر آقایان جروم سی. گلن و تئودور جی گوردون، توسط مهندس ابوذر سیفی کلستان ترجمه و در پنج جلد تدوین شده و تا کنون مجلدات 1، 2، و 3 به چاپ رسیده است.

لازم به توضیح است نسخه ی 2.0 این اثر نیز توسط همین موسسه مشتمل بر 29 فصل در سال 2003 منتشر شده است.


جهت تهیه ی کتاب مرجع روش شناسی آینده پژوهی

فقط  در روزهای کاری هفته و ساعت های اداری

با شماره  82482377-021 تماس حاصل فرمائید.

(مجلّدات 1، 2 و 3 موجود است)


"Dr. Abouzar Seifi Kalestan has done a great service for Iran by translating the largest, internationally peer reviewed set of methods to explore future possibilities that have ever been assembled in one place"


Jerome C. Glenn

CEO, The Millennium Project

Washington D.C., USA



فهرست فصول
 کتاب مرجع روش شناسی آینده پژوهی
کلیک بفرمائید

Futures Research Methodology Ver 3.0


۰ نظر